Adaptacje i ekranizacje są bodaj najbardziej ryzykownymi przedsięwzięciami w filmowym świecie. Dwugodzinna formuła zmusza do – często znacznego – okrojenia materiału, a to zwykle pociąga za sobą falę krytyki ze strony fanów danej powieści. W teorii nieco łatwiej powinni mieć twórcy serialowi. Posiadają w końcu więcej czasu antenowego. Sęk w tym, że nie zawsze stawiają wierność wizji pisarza na pierwszym miejscu. Bywa, choć fanatycy niektórych powieści i tak będą szli w zaparte, że niektóre literackie rozwiązania na ekranie prezentują się po prostu słabo. W końcu każde medium rządzi się swoimi prawami. Oto kilka serialowych adaptacji, których twórcom można by powiedzieć: robisz to dobrze.

1. Gra o tron

Na podstawie cyklu „Pieśń Lodu i Ognia” George’a R.R. Martina.   Cykl Martina szturmem wziął telewizyjne plany milionów serialomaniaków (i nie tylko) na całym świecie. Według niektórych danych jest to najczęściej udostępniany i pobierany serial na świecie. Na 2019 rok, po 8 latach bytności tej wysokobudżetowej produkcji na antenie HBO, zaplanowano finał serii.   Historia „Gry o tron” rozgrywa się wokół rywalizacji o Żelazny Tron. Przedstawiciele rodów z różnych części świata starają się zagarnąć władzę dla siebie. Akcja pęka w szwach od intryg, romansów, skrytobójczych misji i brutalnych morderstw. Z czasem na pierwszy plan wysuwa się wątek fantasy – nadchodzi zima, a wraz z nią śmiertelne niebezpieczeństwo zza legendarnego muru chroniącego podwładnych Żelaznego Tronu.   Występują: Emilia Clarke, Kit Harington, Sophie Turner, Lena Headey, Peter Dinklage, Nikolaj Coster-Waldau, Gwendoline Christie i wielu innych  

2. Ania, nie Anna

   

   źródło: netflix

   Na podstawie cyklu „Ania z Zielonego Wzgórza” Lucy Maud Montgomery. Tę książkę czytałyśmy jako małe dziewczynki. Czytały ją też nasze mamy, ich mamy i być może nawet mamy naszych mam. W przyszłości zapewne czytać ją będą również nasze córki. Pierwszy sezon serialu na podstawie powieści Montgomery pojawił się na Netflixie w 2017 roku i podzielił widownię. Jak zwykle rozchodziło się o wierność oryginałowi. Jeżeli jednak ktokolwiek powie, że Amybeth McNulty nie oddaje ducha małej Anne Shirley, to najwyraźniej czytał inną powieść niż ja. Serial opowiada o Anne Shirley, która zostaje adoptowana przez starsze rodzeństwo Cuthbertów. Ci początkowo nie są do niej przekonani. Chcieli bowiem przygarnąć chłopca, a nie rudą i gadatliwą dziewczynkę. Zjednanie siebie nowych opiekunów to jednak dopiero początek wyzwań dla Anne. Kolor jej włosów, niewyparzona buzia i ponadprzeciętna błyskotliwość przynoszą jej mnóstwo kłopotów. Występują: Amybeth McNulty, R.H. Thomson, Geraldine James

 

3. Outlander

    
   

   źródło: netflix

   Na podstawie cyklu „Obca” Diany Gabaldon Mariaż historycznego dramatu, romansu i fantasy to typ produkcji, która nieczęsto trafia nawet na małe ekrany, zwłaszcza w wydaniu dla dorosłych. W mającym premierę pierwszego sezonu w 2014 roku serialu „Outlander” nie szczędzi się widzom brutalnych i naturalistycznych obrazów. Gorejące rany, sceny gwałtów i ogólne obrazy wyjątkowej brutalności sprawiają, że to propozycja wyłącznie dla widzów szukający mocnych wrażeń. „Outlander” to historia Claire Randall pełniącej podczas II wojny światowej rolę sanitariuszki. Gdy wojna się kończy, kobieta wyjeżdża z mężem do Szkocji, by zapomnieć o niedawnej przeszłości i odbudować ich związek. Niespodziewanie jednak podczas spaceru przenosi się do roku 1743 roku, gdzie w konflikcie szkocko-angielskim dołącza przypadkiem do strony szkockiej. Nadchodzi powstanie jakobitów i bohaterka, coraz silniej zżywająca się ze Szkotami (szczególnie z jednym), przeżywa kolejne dylematy moralne – z jednej strony z powodu pozostawionego gdzieś w przyszłości męża, z drugiej z powodu znajomości historii.

Występują: Caitriona Balfe, Tobias Menzies, Sam Heughan

4. Seria niefortunnych zdarzeń

   Na podstawie cyklu „Seria niefortunnych zdarzeń” Lemony’ego Snicketa. Tę serię kupiłam za pierwsze zarobione pieniądze i tak, byłam już wtedy nieco na tę historię za stara, ale mimo to wpadłam po uszy. Powieści nie miały szczęścia do ekranizacji. Pierwsza filmowa próba nie okazała się sukcesem, chociaż ja nie uważam jej za spektakularną porażkę. W 2017 roku Netflix wypuścił pierwszy sezon serialowej wersji cyklu Snicketa i… bum! „Seria niefortunnych zdarzeń” znowu wróciła na języki i przeżywa kolejną młodość. A o czym to w ogóle jest? W skrócie: o wyjątkowym rodzeństwie (Wioletka, Klaus i Słoneczko) i ścigającym je Hrabi Olafie. Pewnego dnia ich rodzice giną w pożarze. Od tej pory dzieci przekazywane są kolejnym opiekunom zastępczym, a ich tropem podąża żądny spadku Olaf. Całość utrzymana jest w konwencji tragikomedii z mocno przerysowanymi bohaterami, zwrotami akcji i otoczką wizualną. Występują: Neil Patrick Harris, Malina Weissman, Louis Hynes, Presley Smith

5. Wirus

   

   źródło: filmweb

   Na podstawie cyklu „Wirus” Chucka Hogana i Guillermo del Toro. Majacząca na granicy kiczu i kampu estetyka filmów del Toro to coś, co tygryski takie, jak ja lubią najbardziej. Sztuczna krew lejąca się hektolitrami, potwory rodem z kina klasy B i mocno nakreślone postaci nie są może uniwersalną propozycją dla serialomaniaków, ale koneserów gatunku z pewności cieszą i to od 2014 roku, gdy premierę miał pierwszy sezon „Wirusa”. Czy da się streścić fabułę tego serialu w jednym zdaniu? Owszem: na pokładzie samolotu lądującego w Nowym Jorku naukowcy odkrywają tajemniczy wirus, który zmienia ludzi w krwiożercze potwory.

Występują: Corey Stoll, Kevin Durand, David Bradley, Richard Sammel  

6. Elementary

   

   źródło: google play

   Na podstawie opowiadań i powieści o Sherlocku Holmesie autorstwa sir Arthura Conana Doyle’a. Na informację o kolejnych sezonach „Elementary” mdlało pewniej mniej osób niż po zapowiedziach „Sherlocka”, ale nie ma się, co dziwić. Po pierwsze to typowy procedural, który na dłuższa metę, zwłaszcza podczas binge’owania, może nudzić. Po drugie, zdecydowanie nie trzyma się literackiego pierwowzoru, zmieniając nie tylko czasy akcji, ale nawet… płeć bohaterów. W tym serialu Sherlock Holmes to również londyński detektyw, ale ze względu na trudną przeszłość mieszka i pracuje w Nowym Jorku. W sprawach codziennych i zawodowych pomaga mu zatrudniona przez jego ojca terapeutka, Joan Watson. Występują: Jonny Lee Miller, Lucy Liu

 

7. Dom grozy (Penny dreadful)

   

   źródło: filmweb

   Na podstawie klasycznych powieści gotyckich. To propozycja dla fanów mroku Londynu z przełomu XIX i XX wieku. W serialu odnaleźć można nawiązaniu do wielu znanych powieści, jaki „Frankenstein”, „Dracula” czy „Dorian Gray”. Doskonałe aktorstwo, scenografia i muzyka w połączeniu z intrygującą fabułą włos potrafią zjeżyć na karku. Niestety, emitowany od 2014 rok „Dom grozy” doczekał się tylko 3 sezonów. Fabuła w centrum stawia tajemniczą Vanessę Ives, spirytystkę, która wraz z podróżnikiem sir Malcolmem Murray bada sprawę tajemniczych zaginięć. Wkrótce do ich duetu dołączają: pochodzący ze Stanów Zjednoczonych Ethan Chandler oraz młody naukowiec Victor Frankenstein.

Występują: Eva Green, Timothy Dalton, Josh Hartnett, Harry Treadaway  

---

Data aktualizacji: 8 września 2025

Stacja Jedenasta – Station Eleven (2021–2022)

Stacja Jedenasta to postapokaliptyczny serial dramatyczny oparty na bestsellerowej powieści Emily St. John Mandel. Opowiada o grupie ocalałych po pandemii grypy, która zdziesiątkowała ludność świata. Główna oś fabularna kręci się wokół trupy teatralnej wędrującej po Ameryce z misją szerzenia sztuki, skupiając się przy tym na przeszłości, teraźniejszości i przyszłości różnych bohaterów. Serial oferuje nietypowe, głęboko emocjonalne podejście do katastrofy, zadając pytania o znaczenie pamięci, sztuki i ludzkich więzi. Twórcy zachwycają piękną narracją i nielinearną strukturą. Produkcję można obejrzeć na platformie HBO Max.

Daisy Jones i The Six – Daisy Jones & the Six (2023)

Daisy Jones i The Six to serial muzyczny oparty na książce Taylor Jenkins Reid opisującej losy fikcyjnego zespołu rockowego z lat 70. XX wieku. Historia skupia się na charyzmatycznej wokalistce Daisy oraz liderze grupy, Billym, których relacja przeradza się w intensywną, choć trudną współpracę. Serial przedstawiony jest w formie dokumentalnych wywiadów oraz retrospekcji. Świetna obsada, mocna ścieżka dźwiękowa i olbrzymia dawka stylu retro przyciągają zarówno miłośników muzyki, jak i dramatu. Serial dostępny jest w serwisie Amazon Prime Video.

Miasto kobiet – The Buccaneers (2023)

Miasto kobiet, inspirowane niedokończoną powieścią Edith Wharton, to osadzony w XIX wieku kostiumowy dramat o grupie młodych Amerykanek, które przyjeżdżają do Anglii w poszukiwaniu mężów, pieniędzy i pozycji społecznej. Serial opowiada o konflikcie pomiędzy wolnością, miłością, a presją konwenansów. Kobiece bohaterki walczą ze społecznymi ograniczeniami w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Produkcja łączy klasyczny klimat romansów historycznych z nowoczesnym podejściem do kobiecej niezależności. Serial dostępny jest na Apple TV+.

Fleishman ma kłopoty – Fleishman Is in Trouble (2022)

Fleishman ma kłopoty to inteligentna i pełna ironii opowieść o kryzysie wieku średniego w wersji XXI wieku. Głównym bohaterem jest Toby Fleishman, niedawno rozwiedziony lekarz z Nowego Jorku, który próbuje odnaleźć się w świecie randek i samotnego ojcostwa. Niespodziewanie jego była żona znika, pozostawiając mu dzieci pod opieką. Serial oparty jest na powieści Taffy Brodesser-Akner i w ciekawy sposób balansuje między satyrą a introspekcją. Produkcję można obejrzeć na Disney+ (w Polsce w ramach Star).

Iluzja – The Crowded Room (2023)

Iluzja to dramat psychologiczny inspirowany częściowo powieścią The Minds of Billy Milligan autorstwa Daniela Keyesa. W roli głównej występuje Tom Holland jako Danny Sullivan, młody człowiek aresztowany za tajemniczą strzelaninę w nowojorskim metrze. W miarę jak psycholożka bada jego umysł, zaczyna ujawniać się głęboka trauma i złożoność jego tożsamości. Serial eksploruje temat zaburzeń dysocjacyjnych i granic między winą a odpowiedzialnością. Produkcję można obejrzeć na Apple TV+.

Wędrówka śmierci – The Walking Dead: Dead City (2023)

Wędrówka śmierci to najnowszy spin-off popularnego świata „The Walking Dead”. Serial śledzi losy dwóch dobrze znanych postaci – Maggie i Negana – którzy udają się do postapokaliptycznego Nowego Jorku, by odnaleźć porwanego syna Maggie. Mroczne ulice, nowe grupy ocalałych i niekończące się moralne dylematy wpisują się w styl macierzystej serii, jednocześnie oferując świeże spojrzenie na znanych bohaterów. Serial dostępny na platformie AMC+ i w polskim dystrybucji na SkyShowtime.

Pod kopułą – Under the Banner of Heaven (2022)

Pod kopułą to thriller kryminalny oparty na reporterskim non-fiction Jona Krakauera. Andrew Garfield wciela się w rolę mormońskiego detektywa, który bada brutalne morderstwo kobiety i jej dziecka, stopniowo odkrywając ciemne sekrety radykalnej sekty. Serial bada kwestie wiary, przemocy, manipulacji religijnej i wewnętrznych kryzysów tożsamości. Produkcja chwalona jest za mocne aktorstwo i gęstą atmosferę. Dostępna na platformie Disney+ (Star).

Piękna i krwawa – The Power (2023)

Serial „The Power”, oparty na powieści Naomi Alderman, przedstawia świat, w którym nastoletnie dziewczęta zyskują niezwykłą moc generowania energii elektrycznej. Ta nagła zmiana powoduje przewartościowanie siły, statusu i władzy płci na całej planecie. Serial pokazuje konsekwencje społecznych zmian z perspektywy wielu bohaterek z różnych stron świata. Dzięki świetnemu scenariuszowi i aktualnej tematyce, jest to opowieść feministyczna w klimacie sci-fi. Produkcja dostępna na Amazon Prime Video.