w ,

Co słychać w Westeros? Część 2: Niedźwiedź i dziewica cud (ang. The Bair and the Maiden Fair)

Co słychać w Westeros? Część 2: Niedźwiedź i dziewica cud gra o tron

Dziś bierzemy na tapetę najpopularniejszą pieśń Siedmiu Królestw, bez której nie może się obejść żadna udana biesiada. Słychać ją było w karczmach, na traktach, weselach i zabawach, na Północy i na Południu – jest skoczna, wesoła, lubiana zarówno przez gmin, jak i możnych. Podobno była to ulubiona pieśń króla Roberta Baratheona. Zabawna historia niedźwiedzia spotykającego na swojej drodze piękną dziewczynę podbiła serca mieszkańców świata George’a R. R. Martina – czy podbije również Wasze? Zapraszam na kolejną odsłonę cyklu Co słychać w Westeros.

W Grze o tron odniesienia do tej pieśni pojawiają się parokrotnie. Najwyraźniejszym jest 7. odcinek 3. sezonu, zatytułowany nie inaczej jak The Bear and the Maiden Fair. W nim widzimy więzioną w Harrenhall Brienne, która zmuszona jest „odegrać” słynną scenę z popularnej piosenki, ku uciesze żołnierzy z Północy. Sama, prześmiewczo zostaje obsadzona w roli urokliwej dziewicy, a na spotkanie jej wychodzi prawdziwy niedźwiedź. Kilka odcinków wcześniej za to słyszymy, jak piosenkę śpiewają przeprawiający się przez las żołnierze spod sztandaru Boltonów. W ścieżce dźwiękowej do serialu utwór wykonał amerykański zespół The Hold Steady. Fani również długo nie czekali ze swoimi interpretacjami – w przeciwieństwie do Deszczów z Castamere, Niedźwiedź… nie ma jednej, mocno określonej melodii i może być wykonywany na wiele sposobów, byle skocznie i z energią! Ciekawostką jest, że powstała też polska wersja tej pieśni, za którą odpowiada Marcin Gąbka, autor tomiku Wiersze lodu i ognia.

źródło : youtube

A bear there was, a bear, a bear!
all black and brown, and covered with hair.

Oh come they said, come to the fair!
The fair? Said he, but I’m a bear!
All black and brown, and covered with hair!

And down the road from here to there. Three boys, a goat and a dancing bear! They danced and spun, all the way to the fair!

Oh, sweet she was, and pure and fair! The maid with honey in her hair!
The maid with honey in her hair!

The bear smelled the scent on the summer air!
The bear! The bear!
All black and brown and covered with hair!
He smelled the scent on the summer air! He sniffed and roared and smelled it there!
Honey on the summer air!  

Oh, I’m a maid, and I’m pure and fair!
I’ll never dance with a hairy bear!
I’ll never dance with a hairy bear!
The bear, the bear! Lifted her high into the air!
The bear! The bear! The bear!

I called for a knight, but you’re a bear!
A bear, a bear!
All black and brown and covered with hair
She kicked and wailed, the maid so fair, But he licked the honey from her hair. He licked the honey from her hair!

Then she sighed and squealed and kicked the air!
She sang. My bear so fair!
And off they went, the bear,
The bear and the maiden fair!

Był sobie niedźwiedź, wierz, jeśli chcesz
Czarno-brązowy, kudłaty zwierz!

Niedźwiedziu, czy iść na jarmark chcesz? Jak to na jarmark, wszak dobrze wiesz, że jestem niedźwiedź, kudłaty zwierz!  

Poszli na jarmark, wierz, jeśli chcesz, trzej chłopcy, koza i tańczący zwierz!
Szli tam, tańcząc, wierz, jeśli chcesz!


Och, słodka była dziewica cud,
która we włosach miała miód!
We włosach miała słodki miód!

Niedźwiedź w powietrzu zwęszył miód!
I ryknął, czując nagły głód!
Niedźwiedź w powietrzu zwęszył miód!
I ryknął, czując nagły głód!
Kiedy w powietrzu zwęszył miód!  





Jestem dziewica piękna jak cud,
nie tańczę z bestią, co je miód!
Je miód! Je miód!
Nie tańczę z bestią, co je miód!
Uniósł ją w górę, wierz, jeśli chcesz!


Chciałam rycerza, dobrze wiesz!
Nie dla mnie niedźwiedź, kudłaty zwierz!
Krzycząc, wierzgała dziewica cud,
ale on zlizał z jej włosów miód!
Z jej włosów miód! Z jej włosów miód!


Piszcząc wzdychała dziewica cud Niedźwiedziu mój, śpiewała,
tyś słodki jak miód!
I poszli na zachód albo wschód, niedźwiedź i dziewica cud !

sł. George R.R. Martin, Nawałnica Mieczy, Zysk i S-ka, 2002
tł. westeros.pl

6a00e54fcf73858834019b047e87b7970d 600wi
Źródło: Materiały prasowe

Historia jest prosta, wręcz banalna. Pewien niedźwiedź wraz z trzema chłopcami i kozą wyruszają na jarmark. Tam spotyka uroczą dziewczynę, która kusi go swymi włosami barwy miodu. Głodny zwierz nie mogąc się oprzeć, podchodzi do owej panny i zaczyna zlizywać miód z jej włosów. Ta przestraszona, mówi napastliwemu niedźwiedziowi, że go nie chce – chcąc pozostać czysta – i że czeka na dobrego rycerza, lecz ten mimo wszystko porywa ją do tańca. Po pewnym czasie dziewczyna przekonuje się do niedźwiadka – akceptując go z całym jego zwierzęcym inwentarzem – mówiąc, iż on sam jest słodki jak miód, po czym razem odchodzą w dal.

The Hold Steady – The Bear and the Maiden Fair
źródło: youtube

Piosenka skupia się na opisie spotkania dwóch przeciwieństw. Z jednej strony mamy piękną, niewinną dziewicę – z drugiej gwałtownego i impulsywnego, włochatego zwierza. Niedźwiadek wie, że jarmark to nie miejsce dla niego i że zwyczajnie nie pasuje do otoczenia. Jedyne, co go zwabia, to słodka jak ukochany miód dziewczyna. Dziewica również zwraca uwagę na to, że niedźwiadek się dla niej nie nadaje i próbuje go odepchnąć, lecz nadaremno. Kontrast opiera się na różnicy, nieprzystającej do siebie aparycji obu postaci, co w tekście piosenki jest widocznie uwydatnione. Za różnicą w wyglądzie idzie także różnica w zachowaniu i charakterze, co bardzo odpowiada pojęciu średniowiecznej alegorii jako metody literackiej. Nasi bohaterowie mają uosabiać sobą poszczególne cechy (dziewica – piękno, czystość, młodość; niedźwiedź – dzikość, agresja, popędliwość), dlatego można spojrzeć na nich symbolicznie, biorąc w nawias główną narrację. Niedźwiedź to też emanacja energii jaką mężczyzna ujawnia wobec kobiety a cała sytuacja z piosenki pokazuje relacje dwóch sił – kobiecej i męskiej, co nadaje lekko erotyczny, rubaszny wydźwięk całości, która przypomina wprost – opis związku poza małżeńskiego.

the nude and the bear jugend magazine
Źródło: Materiały prasowe

W świecie Pieśni lodu i ognia oraz Gry o tron możemy znaleźć relacje odpowiadające poniekąd tej opisanej w piosence. Pierwszym przykładem jest Sansa Stark i Sandor Clegane. Kontrast pomiędzy nimi jest na tyle duży, że bez przeszkód można nałożyć tu kalkę metafory. Rycerz kpiący z kodeksu, lubiący zabijać, ze straszną, poparzoną twarzą – średnio pasujący do wykwintnego, dworskiego krajobrazu, staje naprzeciwko młodej, kwitnącej Sansy. Dziewczynka z początku jest przerażona jego ohydnym wyglądem, boi się też patrzeć na jego poranioną twarz. Ich relacja jest o tyle ciekawa, że paradoksalnie Sandor (np. chroniąc ją podczas zamieszek w Królewskiej Przystani) nieraz lepiej koresponduje z wyobrażeniem dziewczyny o rycerzu niż niejeden dworski kawaler. Z czasem Sansa niczym dziewica z naszej piosenki, przestaje bać się Sandora, a nawet zaczyna odczuwać do niego nić sympatii.

sansa and the hound
Sansa Stark i Sandor Clegane
źródło: HBO

Drugą parą jest Daenerys Targaryen i sir Jorah Mormont. Wielu fanów również tę dwójkę zrównuję z niedźwiedziem i piękną dziewicą. Nie jest tajemnicą, że Jorah od samego początku zachwyca się pięknem młodej księżniczki – herbem Mormontów zaś jest niedźwiedź, co dopełnia ten obrazek. I choć ciężko jednoznacznie zestawić Daenerys z niewinną dziewicą, to ważne, że w oczach Joraha dziewczyna jest bliska ideału, zarówno ze względu na urodę, jak i szlachetne pochodzenie. Natomiast wysoki, postawny Jorah świetnie wpisuje się w postać masywnego zwierzęcia. Sama Daenerys często nazywa Joraha wprost swoim niedźwiedziem.

vpr43tggrbg3gckoigxu6k 1024x576
Daenerys Targaryen i Jorah Mormont
źródło: HBO
Marcin Gąbka – Cudowna panna i brunatny miś
polska wersja piosenki
źródło: youtube

Trzecim i ostatnim przypadkiem są Brienne z Tarthu i Jaimie Lannister. Przykład tej pary jest nieco bardziej powikłany i niejednoznaczny, gdyż aluzja do Niedźwiedzia i dziewicy cud nie jest tak oczywista, jak w poprzednich dwóch przykładach. Jeśli przyjąć pod kryterium wygląd zewnętrzny obu tych postaci, niewątpliwie to Jaime jest tą bardziej atrakcyjną połową a Brienne, dużym, lekko pokracznym, niepasującym elementem. Brienne, podobnie jak nasz niedźwiadek, zwraca uwagę na swojego towarzysza i obdarza uczuciem. Niemniej jednak to aparycja gra tu pierwsze skrzypce. Natomiast jeżeli spojrzymy na ich cechy wewnętrzne – role zgoła się zamienią. To Brienne jest teraz piękniejszą, Jaime za to stanie się odpychający, a z czasem to on jako „niedźwiedź” zacznie zbliżać się do Brienne. Następuje więc w tym kontekście zabawa konwencją.

brienne
Brienne walcząca z niedźwiedziem
źródło: HBO

Trzy pary, jedna historia. Niedźwiedź i dziewica cud – jej forma jak i treść – to opowieść zawierająca w sobie wiele znamion ludowego folkloru i jest mocno związana z kulturą Westeros. Wykorzystanie postaci kobiety i niedźwiedzia pojawia się też w kanonie dawnej literatury. Przykładem niech będzie irlandzka bajka The Brown Bear of Norway, gdzie młoda księżniczka poślubia zaklętego w niedźwiedzia księcia.

Jaką pieśń chcielibyście omówić w następnej części? Dajcie znać w komentarzach.

źródło: youtube

Przeczytajcie też pierwszą część cyklu Co słychać w Westeros, poświęconą pieśni Deszcze Castamere!

Agnieszka Andrzejewska

Napisane przez Agnieszka Andrzejewska

Amatorka fantastyki, seriali i dobrych ścieżek dźwiękowych. Według niej szczęście liczy się w kotach i w wejściówkach na konwenty. Miłośniczka prozy George'a R. R. Martina, wdzięków Kita Haringtona i etosu Eddarda Starka. Nadal czeka na swój list z Hogwartu. Kocha planszówki i quizy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

hanna 150x150

Hanna sezon 2. – szkolona na zabójczynię nastolatka powraca

doom patrol s2 ep1 2 1000 150x150

Doom Patrol sezon 2. – zobaczcie zapowiedź