Trwająca pandemia koronawirusa wymusiła na Ministerstwie Edukacji przesunięcie egzaminów najwcześniej na czerwiec, dając tym samym uczniom dodatkowy czas na powtórkę materiału. A co gdyby tak połączyć przyjemne z pożytecznym? W serwisach streamingowych znajdziemy sporo serialowych adaptacji lektur szkolnych, a większość z nich zupełnie za darmo.

Syzyfowe prace (2000)

Powieść Stefana Żeromskiego to lektura obowiązkowa w dla klas VII-VIII. Oznacza to, że na tegorocznym egzaminie ósmoklasisty mogą pojawić się pytania dotyczące jej treści. Warto powtórzyć jej treść za pomocą serialu, będącego rozszerzoną wersją filmu Pawła Komorowskiego. Tym bardziej że pojawiający się w Syzyfowych pracach motyw indoktrynacji młodzieży w zaborze rosyjskim może być użyteczny także na maturalnej rozprawce. Pięcioodcinkowa produkcja dostępna jest bezpłatnie w usłudze TVP VOD.

Opowieść wigilijna (2019)

Ósmoklasiści muszą także znać najsłynniejszy utwór Charlesa Dickensa. Najprawdopodobniej większość uczniów zapoznała się z jakąś wersją historii o zgorzkniałym Scrooge’u, niecierpiącym Świąt Bożego Narodzenia, czy to za sprawą licznych ekranizacji, czy też po prostu czytając oryginalne opowiadanie, które w końcu do długich nie należy. W związku z tym warto poznać najnowszą ekranizację, która wprawdzie odchodzi trochę od materiału źródłowego, ale potrafi przez to dodatkowo zaciekawić. Opowieść wigilijna w interpretacji Stevena Knighta (Peaky Blinders) i Nicka Murphy’ego (Upadek królestwa) skupia się na dotarciu do źródła oziębłości Scrooge’a, zabierając widza w głąb studium cierpienia i traumy. Udaje się jednak przy tym zachować ducha Dickensa, jako autora będącego w rozkroku między romantyzmem a pozytywizmem. Z jednej strony widzimy więc pełne detali odtworzenie XIX wiecznego Londynu i jego mieszkańców (zwłaszcza z niższych warstw społecznych), a z drugiej sugestywne wizje zjaw nawiedzających głównego bohatera. Do atutów tej wersji z pewnością można zaliczyć obsadę, w której znaleźli się m.in.: Guy Pearce, Tom Hardy i Andy Serkis. Trzyodcinkowy serial znajdziecie w usłudze HBO GO.

Quo Vadis (2002)

Zarówno ósmoklasiści, jak i maturzyści powinni znać jedną z powieści historycznych Henryka Sienkiewicza. Do jego najbardziej uznanych dzieł z pewnością możemy zaliczyć Quo Vadis poświęcone tematowi prześladowań chrześcijan w Rzymie za czasów cesarza Nerona. W odświeżeniu tej lektury może pomóc serial poszerzający o dodatkowe wątki film Jerzego Kawalerowicza (będący wówczas najdroższą polską produkcją). Czy jest to tytuł udany? Nie powiedziałbym, gdyż kuleje szczególnie reżyseria wielu scen, tracąc teatralnym wykonaniem mimo dużego budżetu. Dlaczego warto więc spędzić te kilka godzin z Quo Vadis? Ano dlatego, że mimo bolączek możemy przypomnieć sobie fabułę utworu w wiernym wydaniu (w przeciwieństwie do filmu, gdzie kinowy czas projekcji okazał się zabójczy) i co najważniejsze serial dostępny jest bezpłatnie w VOD od TVP. Nie jest to zresztą jedyna adaptacja dzieł polskiego noblisty, którą znajdziemy w tej usłudze…

Ogniem i Mieczem (2001)

W usłudze dostępna jest także serialowa wersja ekranizacji pierwszego tomu Trylogii Henryka Sienkiewicza, w reżyserii Jerzego Hoffmana. Tytuł ten cieszy się większym uznaniem publiki, niż wspomniane wyżej Quo Vadis, co z pewnością jest zasługą specyficznej lekkości. Przyprawione nieco przaśnym humorem przygody Jana Skrzetuskiego, skupione wokół walki z Kozakami i intrygi miłosnej to coś, co po prostu przyjemnie się ogląda, mimo pewnych niedoróbek. Co by nie mówić, realizacyjnie (a zwłaszcza w kwestii kostiumów) produkcja ta wypada całkiem nieźle. Twórcom udało się także zebrać imponującą obsadę, w której znaleźli choćby aktorzy tacy jak Michał Żebrowski, Izabella Scorupco, Zbigniew Zamachowski, Daniel Olbrychski czy Andrzej Seweryn.

Przygody pana Michała (1969)

Niestety Potop nie doczekał się swojej telewizyjnej wersji, ale sprawa inaczej wygląda z ekranizacją trzeciej części Trylogii. Jednocześnie mamy do czynienia z najciekawszym z produkcyjnego punktu widzenia tytułem w tym zestawieniu. Przygody pana Michała to bowiem nie tyle rozszerzona, co alternatywna wersja Pana Wołodyjowskiego Jerzego Hoffmana. Scenariusze do obu obrazów napisał Jerzy Lutowski, ale wersję dla Telewizji Polskiej reżyserował Paweł Komorowski. Chociaż obie adaptacje kręcono równolegle i z udziałem tych samych aktorów (w serialu znajdziemy część scen wprost przeniesionych), to znacząco różnią się od siebie, dlatego warto je porównać. Należy też wiedzieć, że Przygody pana Michała zostały w całości zrealizowane w czerni i bieli.

Lalka (1977)

Powieść Bolesława Prusa uważana jest za najważniejsze dzieło polskiego pozytywizmu, stąd nie dziwi decyzja o umieszczeniu jej na liście lektur obowiązkowych dla liceum. Niejeden raz na egzaminie maturalnym pojawiały się zadania dotyczące treści Lalki, więc jest to pozycja, którą absolutnie trzeba znać. Potężna objętość powieści i mnogość wątków sprawia, że do powtórki świetnie nada się wyprodukowany dla TVP serial Ryszarda Bera. Tym bardziej że mamy do czynienia z naprawdę dobrze zrealizowaną produkcją, zwłaszcza biorąc pod uwagę czasy powstania i fakt, że była przeznaczona wyłącznie dla telewizji. Warszawa z końcówki XIX wieku cieszy oko, podobnie jak pojawiające się co jakiś czas plenery. Na plus zaliczyć można także aktorów z Jerzym Kamasem (Stanisław Wokulski), Bronisławem Pawlikiem (Ignacy Rzecki) i Małgorzatą Braunek (Izabela Łęcka) na czele. Natomiast zamknięcie serialu w dziewięciu ponad godzinnych epizodach sprawiło, że serialowa Lalka wiernie odtwarza materiał źródłowy, szczegółowo obrazując przekrój ówczesnego społeczeństwa i złożone charaktery głównych bohaterów. Wisienką na torcie jest fantastyczna, nastrojowa muzyka Andrzeja Kurylewicza. Serial dostępny jest za darmo w TVP VOD w zrekonstruowanej cyfrowo wersji.

Noce i dnie (1977)

Licealna podstawa programowa języka polskiego na poziomie rozszerzonym zakłada zapoznanie się i omówienie przynajmniej jednej powieści lub zbioru opowiadań z XX lub XXI wieku. Jednym częstych wyborów są Noce i dnie Marii Dąbrowskiej i nic w tym dziwnego, gdyż w wyjątkowo bogaty sposób eksplorowane są motywy rodziny i nastrojów ziemiańskich po klęsce powstania styczniowego. Ci którzy nie mieli jednak okazji przeczytać obfitej powieści albo chcieliby przypomnieć sobie losy Barbary i Bogumiła Niechciców, mogą sięgnąć po serial znacznie rozszerzający wizję z filmu (był on nominowany do Oscara jako najlepszy film nieanglojęzyczny) Jerzego Antczaka. Największym atutem są chyba kreacje aktorskie, wyjątkowo trafnie przenoszące na ekran powieściowych bohaterów. Natomiast liczne wiejskie plenery potrafią cieszyć oko, zwłaszcza w wersji HD, dostępnej od niedawna w streamingu TVP. Jest też także charakterystyczny walc Waldemara Kazaneckiego – coś, czego się nie zapomina już od pierwszej sceny i wielokrotnie podkreślający tętniącą emocjami atmosferę.

Gotowi do serialowej powtórki do matury i egzaminu ósmoklasisty? Tym razem możecie oglądać bez wyrzutów sumienia – w końcu to seans w celach edukacyjnych. 

---

Data aktualizacji: 2025-10-10T08:27:22.031Z

Nieposkromiona – The English (2022)

„Nieposkromiona” to westernowa produkcja z elementami dramatycznymi i historycznymi. Serial opowiada historię Lady Cornelii Locke (Emily Blunt), angielskiej arystokratki, która przybywa do Ameryki XIX wieku, aby odnaleźć mężczyznę odpowiedzialnego za śmierć jej syna. Na swej drodze spotyka weterana wojny secesyjnej, Eli Whip, który pomaga jej przetrwać w brutalnym świecie Dzikiego Zachodu. Serial prezentuje barwny, ale i mroczny obraz ówczesnej Ameryki, w której przemoc, zemsta i honor odgrywają kluczowe role. Produkcja jest oryginalnym tytułem Amazon Prime Video i została dobrze przyjęta zarówno przez widzów, jak i krytyków. Słynie z pięknych zdjęć, wciągającej narracji oraz niezwykle przekonujących ról głównych aktorów, szczególnie Emily Blunt, dla której ta kreacja była udanym przełamaniem dotychczasowego aktorskiego wizerunku. Scenariusz autorstwa Hugo Blicka, znanego z zamiłowania do opowiadań o sprawiedliwości i moralności, wykorzystuje konwencję westernu do opowiedzenia głęboko ludzkiej historii. „Nieposkromiona” to mini-serial, który składa się z sześciu odcinków i nie przewiduje kontynuacji. To kompaktowa, epicka opowieść o zemście, uprzedzeniach, tożsamości i przetrwaniu. Fani klasycznych westernów, jak również ci, którzy szukają dramatów z mocnym rysem psychologicznym, z pewnością znajdą w tej historii coś dla siebie. Serial jest dostępny na Amazon Prime Video.

Głos serca prerii – The English (orig.) (2022)

Mimo że pod względem tytułu może przypominać wspomnianą wcześniej pozycję, „Głos serca prerii” to odrębna niezależna produkcja wyprodukowana przez ITVS i BBC Studios. Serial koncentruje się na Annie, młodej kobiecie żyjącej samotnie na pograniczu Montany na przełomie XIX i XX wieku. Jej codzienność zmienia się, gdy w okolicy pojawia się ranny nieznajomy, którego Anna ratuje przed niechybną śmiercią. Serial bazuje na silnym kontraście między dzikością dzikiego zachodu a potrzebą stworzenia ludzkich więzi w świecie surowej moralności i nieustannego zagrożenia. Obserwujemy przemianę głównej bohaterki, która z czasem zyskuje nie tylko niezależność, ale również wewnętrzny spokój w wyniku bolesnych doświadczeń. W serialu dominują przyroda, emocje i samotność, a historia bazuje bardziej na psychologii postaci niż spektakularnych pościgach czy strzelaninach. Serial nie trafił do żadnej z większych platform streamingowych, jednak zdobył uznanie na festiwalach takich jak Toronto International Film Festival i dostępny jest w emisjach kanałów publicznych w Europie. To poruszający westernowy dramat z nutą poezji – idealny dla widzów ceniących melancholijne i bardziej kameralne narracje.

That Dirty Black Bag (2022)

„That Dirty Black Bag” to oryginalny western w stylistyce spaghetti westernu, koprodukcja włosko-brytyjska stworzona przez Mauro Aroniego. To historia dwóch mężczyzn: bezwzględnego łowcy głów Reda Billa oraz szeryfa Arthura McCoy’a, których drogi krzyżują się w brutalnym świecie upadku moralnego. Tytułowa „brudna czarna torba” zawiera odcięte głowy nagród Reda – wyraz jego podejścia do zawodu oraz symbol przemocy panującej w świecie serialu.

Serial oferuje surowy klimat, barwne, choć zepsute postaci i mieszankę przemocy z refleksją nad moralnością. Twórcy inspirują się starymi westernami lat 60. i 70., ale nadają opowieści współczesny rytm i głębię psychologiczną. Świetna ścieżka dźwiękowa, umiejętnie prowadzony montaż i realistyczna scenografia czynią z tej produkcji niebanalny powrót do konwencji westernu. Serial miał swoją premierę w AMC+ i stał się jedną z ciekawszych premier 2022 roku w segmencie nowoczesnych westernów. „That Dirty Black Bag” jest też otwarty na kontynuację – zamknięcie pierwszego sezonu sugeruje możliwość rozwinięcia wątków i dalszych konfliktów między bohaterami. Dostępny jest w serwisie streamingowym AMC+.

Django (2023)

Nowa odsłona klasyka – „Django” – to współczesna reinterpretacja legendarnego westernu z 1966 roku. Serial powstał we współpracy Sky Italia i Canal+ i opowiada nową historię tytułowego bohatera, który przemierza rozległe terytoria Dzikiego Zachodu w poszukiwaniu swojej zaginionej córki. Tym razem Django nie tylko pragnie zemsty – chce odkupić winy, odnaleźć rodzinę i zrozumieć, co oznacza poczucie sprawiedliwości w świecie bez prawa. W główną rolę wcielił się Matthias Schoenaerts, a partnerują mu m.in. Noomi Rapace i Nicholas Pinnock. Produkcja wyróżnia się kinowym rozmachem – zdjęcia realizowano we Włoszech i Rumunii, co dodaje klimatu europejskiej duszy amerykańskiej legendy. Fabuła rozwija się powoli, z naciskiem na tło psychologiczne postaci, refleksje nad winą, odpowiedzialnością i mechanizmami przemocy. „Django” dostępny jest na platformie Canal+ oraz w wybranych regionach na Sky Atlantic. To idealna propozycja dla fanów klasycznych westernów szukających czegoś świeżego, ale zakorzenionego głęboko w dziedzictwie gatunku.

The English Game: Frontier Justice (2023)

Ten mniej znany western produkcji kanadyjskiej zabiera nas do granic Ameryki Północnej na początku XX wieku. „The English Game: Frontier Justice” skupia się na angielskim emigrancie, który zaczytany w powieściach o sprawiedliwości Dzikiego Zachodu postanawia zaprowadzić własny porządek w bezprawnym miasteczku. Jego naiwność i wiara w honor prędko zostają wystawione na próbę, gdy miasto przejmuje brutalna banda przemytników. Serial to kameralna, ale pełna napięcia opowieść o tym, jak utopijne wyobrażenia o porządku zderzają się z rzeczywistością. Główny bohater, Charles, stara się postępować zgodnie z zasadami, które zna tylko z książek – szybko przekonuje się jednak, że świat to nie literatura. Serię cechuje niskobudżetowy, ale autentyczny klimat, a jej największym atutem są ciekawe dialogi i niespieszna narracja. „The English Game: Frontier Justice” dostępny jest w lokalnych serwisach VOD w Kanadzie i USA, a także był prezentowany na kilku festiwalach tematycznych. Serial zdobył lojalne grono fanów kochających westernowy etos i nietypowe spojrzenie na sprawiedliwość.

Walker: Independence (2022)

„Walker: Independence” to spin-off popularnego serialu „Walker”, ale rozgrywa się w XIX wieku, przedstawiając historię Abby Walker – wdowy po prominentnym mężczyźnie, która po jego brutalnym morderstwie trafia do miasteczka Independence w Teksasie. Abby szybko decyduje się odkryć prawdę o śmierci męża i zaprowadzić sprawiedliwość w miejscu, gdzie rządy sprawują skorumpowani szeryfowie i bandyci. Serial produkowany przez stację CW, prezentuje western w nowoczesnej odsłonie – silne kobiece bohaterki, różnorodność rasowa i społeczna oraz szybkie tempo akcji to jego główne atuty. Zdjęcia kręcone w Nowym Meksyku oddają surowy klimat pogranicza, a fabuła łączy intrygujące wątki kryminalne ze społecznymi. „Walker: Independence” był dostępny na CW oraz platformie HBO Max. Mimo pozytywnych recenzji, serial został zakończony po jednym sezonie, jednak historia Abby pozostaje pełnowartościową i zamkniętą opowieścią – doskonałą dla fanek i fanów feministycznego westernu.

Outer Range (2022)

„Outer Range” to wyjątkowy western łączący klasykę gatunku z elementami science fiction. Serial koncentruje się na rodzinie Abbottów, którzy zmagają się z utratą i tajemniczymi wydarzeniami na rancho w Wyoming. Główny bohater, Royal Abbott (Josh Brolin), odkrywa w głębi pastwiska czarną dziurę – anomalię, która może mieć nadnaturalny charakter, a jej pojawienie się zbiega się z napięciami między sąsiednimi rodzinami. Produkcja Amazon Studios oferuje powolne budowanie napięcia, świetne zdjęcia i rozważania filozoficzne dotyczące czasu, przeznaczenia i ludzkiej natury. Westernowy klimat jest tu tłem dla opowieści o rodzinie i tożsamości, a jednocześnie przesiąknięty aurą tajemnicy. Brolin w roli ojca rodziny bije rekordy charyzmy, a kolejne odcinki coraz bardziej mieszają gatunki i zaskakują widza. „Outer Range” dostępny jest na Amazon Prime Video i doczekał się drugiego sezonu, planowanego na koniec 2025 roku. To idealna propozycja dla tych, którzy cenią klimat westernu, ale chcą czegoś świeżego i nietuzinkowego z domieszką metafizyki.